Za sticanje nemačkog državljanstva postoji nekoliko rigoroznih uslova, a sam postupak može da bude komplikovan. U Nemačkoj važi zakon o poreklu (Jus sanguinis), što znači da osoba kojoj je majka ili otac nemački državljanin, automatski rođenjem postaje Nemac. Ako jedan roditelj ima drugo, ne-nemačko državljanstvo, dete može zadržati oba i ne mora da se odrekne nijednog državljanstva.

Od 2000. godine je na snazi odredba o mestu rođenja: onaj ko je rođen u Nemačkoj, a čiji roditelji nisu Nemci, ima pravo na nemačko državljanstvo ako ispuni određene uslove. Ako ta osoba ipak želi da zadrži državljanstvo svojih roditelja, sa 18 godina mora da odustane od nemačkog državljanstva. Prema ovom modelu, ljudi imaju pravo samo na jedno državljanstvo, ili ono od roditelja ili pak nemačko.

 POSTUPAK ZA DOBIJANJE NEMAČKOG DRŽAVLJANSTVA

Zahtev za državljanstvo može da se podnese od navršene 16. godine života i da se preda nadležnoj Upravi za strance (Ausländerbehörde). Taksa za državljanstvo trenutno iznosi 255 evra po osobi, dok za maloletno dete iznosi 51 evro (kada se postupak odvija zajedno s roditeljima).

Da bi se zahtev odobrio treba ispuniti čitav niz uslova, od kojih je najvažniji da se osoba odrekne svog dosadašnjeg državljanstva. Takođe, potrebno je dokazati znanje nemačkog jezika. Uz to podnositelj zahteva za državljanstvo mora da položi i „test za dobijanje državljanstva“ u kome se proverava poznavanje nemačkog pravnog i društvenog sistema. Za prolaznu ocenu je potrebno tačno odgovoriti na 17 od 33 postavljena pitanja na temu religije, pravne države i društvenih obaveza.

PREDUSLOVI ZA STICANJE NEMAČKOG DRŽAVLJANSTVA

  • Potrebno je posedovanje neograničene dozvole boravka
  • Ukupno 8 godina zakonskog boravka u Nemačkoj (7 godina u slučaju uspešno završenog kursa za integraciju)
  • Neosuđivanost (izuzetak su presude za sitne prestupe)
  • Nekorišćenje doprinosa prema SGB II ili SGB XII, npr. naknada za nezaposlene II, socijalna pomoć (izuzetak su situacije kada pomoć ne može da se zameni zaposlenjem, npr. u slučaju nesposobnosti za rad, seniora, samohranih roditelja ili mladih koji još pohađaju školu, uče zanat ili studiraju)
  • Obavezno zdravstveno osiguranje i uplata doprinosa u penzioni fond (po pravilu 60 meseci obaveznog osiguranja kod Penzionog fonda)
  • Poznavanje nemačkog jezika (najmanje nivo B1)
  • Položen test za dobijanje državljanstva ili dokaz o završenom školovanju u Nemačkoj
  • Poznavanje pravnog i društvenog poretka i uslova života u Nemačkoj
  • Priznavanje slobodnog demokratskog Ustava Savezne Republike Nemačke
  • Nepostojanje protivustavnih aktivnosti
  • Odricanje od stranog državljanstva (izuzetak su slučajevi kada je to nemoguće ili moguće samo pod izuzetno teškim uslovima ili kada je u pitanju državljanstvo neke od zemalja članica EU i Švajcarske). Za supružnike nemačkih državljana, azilante i neke druge grupe koje nemaju navršenih 8 godina boravka, postoje specijalne odredbe.

 KAKVA PRAVA NA DRŽAVLJANSTVO IMAJU DECA ROĐENA U NEMAČKOJ?

Rođenjem u Nemačkoj dete stranih državljana dobija nemačko državljanstvo kada jedan od roditelja zakonski boravi u Nemačkoj 8 godina i poseduje neograničenu dozvolu boravka (npr. dozvolu za nastanjenje, pravo slobodnog kretanja EU-građana), ili kada kada kao državljani Švajcarske ili njihovi članovi porodice poseduju dozvolu boravka na osnovu sporazuma od 21. juna 1999. godine između Evropske Zajednice i Švajcarske o slobodnom kretanju.

Dobijanje nemačkog državljanstva utvrđuje se preko Matičnog ureda (Standesamt). Do svoje 18. godine dete može da poseduje nemačko državljanstvo i istovremeno i državljanstvo zemlje porekla roditelja. Nakon toga dete mora da odluči da li će da zadrži nemačko ili strano državljanstvo (opciono pravo).

Ukoliko se odluči za nemačko državljanstvo mora da se odrekne stranog državljanstva najkasnije kada napuni 23 godine. Kada postane punoletno, dete dobija od nadležne ustanove informaciju da mora da se odluči za jedno državljanstvo, kao i informacije o postupku.

Napomena:

Za decu koja su odrasla u Nemačkoj ubuduće neće važiti opciono pravo. Uskoro se očekuje izmena zakona.

DA LI JE MOGUĆE ZADRŽATI OBA DRŽAVLJANSTVA I POSLE 23. GODINE?

Ova mogućnost postoji u izuzetnim slučajevima kada je odricanje od stranog državljanstva nemoguće ili moguće samo pod izuzetno teškim uslovima ili kada je u pitanju državljanstvo neke od zemalja članica EU i Švajcarske. U tim slučajevima mora da se podnese odgovarajući zahtev do 21. godine kod Uprave za nacionalnu pripadnost (Staatsangehörigkeitsbehörde).

U posebnim situacijama, ako nadležne državne službe procene da je dodeljivanje državljanstva u opštem interesu nemačke javnosti, ono se može dodeliti i nešto ubrzanim postupkom. To je na primer slučaj kod vrhunskih sportista, ali i kod izbeglica različitog tipa. Takođe, po prilici, postupak se može olakšati građanima Evropske unije, rodbini onih koji su podneli zahtev, a ispunili sve uslove, supružnicima Nemaca ili starijim osobama koje zadovoljavaju zadate uslove.

U stvarnosti za većinu slučajeva važi poduža lista uslova: osoba mora da poseduje neograničeno pravo stanovanja u Nemačkoj i treba najmanje osam godina da boravi u Nemačkoj pre podnošenja zahteva.

Sledeća, vrlo bitna stavka jeste da je osoba finansijski nezavisna, odnosno da je u stanju u najvećoj meri samostalno da se finansira. Samo u posebnim, teškim slučajevima dopušteno je korišćenje socijalne pomoći. Ovo pravo imaju osobe koje su dobile otkaz zbog propasti kompanije u kojoj su bile zaposlene, osobe koje izdržavaju malu decu ili osobe koje se trenutno obrazuju. Vrlo je važno da nisu prethodno kažnjavane i da su službeno prihvatile liberalno, demokratsko političko uređenje.

KO IMA PRAVO NA DVOJNO DRŽAVLJANSTVO?

Uprkos pravilu o dvostrukom državljanstvu, koje propisuje da stanovnici moraju da se odluče za jedno ili drugo državljanstvo, postoji niz izuzetaka koji ipak omogućavaju građanima da zadrže prethodno i dobiju još i nemačko državljanstvo.

Tako građani Evropske Unije imaju pravo na dva pasoša. Naime, zemlje članice EU osigurale su da prilikom prihvatanja novog njihovi građani imaju pravo zadržati i svoje originalno državljanstvo. Ovo pravilo odnosi se i na Marokance i Irance, kojima prema zakonu njihovih domovina nije moguće oduzimanje državljanstva te mogu zadržati oba.

 

Prijavite se na newsletter i dobijajte na svoj i-mejl nove tekstove o učenju nemačkog jezika.